Автор: Nertila Ivanovski

Закажете пакет субспецијалистички очен преглед со ОЦТ (оптичка кохерентна томографија) – неинвазивно и без зрачење, во Центарот за офталмологија при нашата клиника, во соработка со Промедика Офталмологија.

Детална проценка на предниот и задниот дел од окото, очното дно, очниот нерв и одредување диоптрија. Прецизното мапирање на ретината е идеално за рано откривање и следење на глауком, дијабетична ретинопатија и макуларна дегенерација. Сега со пакет цена од 2470ден.

Закажете го вашиот преглед навреме 02 3091484

Важните животни одлуки бараат јасно размислување, психичка стабилност и време – без притисок и туѓо влијание.
Многумина сметаат дека тестамент се прави само кога човек е многу стар или сериозно болен. Но одлуката да се остави тестамент е голема и важна животна одлука – слична на одлуките за вложување пари, склучување животно осигурување или уредување значаен имот.

Иако тестаментот е правен документ, најважно е човекот во моментот кога го прави да може јасно да размислува и слободно да одлучува.

За да се донесе ваква одлука, потребно е човекот да има јасна претстава:

• кому што остава,
• со каков имот располага,
• што значи таа одлука и какви последици носи.

Ова не зависи само од возраста, туку и од здравствената состојба – телесна и психичка – во моментот кога одлуката се носи.

Но има и Емотивната страна на одлуката

Составувањето тестамент не е само правна или финансиска постапка – тоа е длабоко лична и емотивна одлука.

Многу луѓе ја одложуваат поради страв или непријатност:

• некои се плашат дека со тестаментот ќе ја „повикаат“ смртта,
• други мислат дека е премногу рано,
• трети ја префрлаат одговорноста на наследниците по нивната смрт.

Често, причините се уште подлабоки:

• страв да не се повредат блиските,
• тешкотија да се „одбира“ меѓу децата и другите блиски лица,
• двоумење, вина или избегнување на соочување со сопствената минливост,
• надеж дека сè ќе се среди само од себе.

Всушност, составувањето тестамент е чин на лична зрелост. Тоа е начин човек да:

• ги надмине сопствените стравови,
• остави јасна и мирна порака до блиските,
• со грижа да спречи идни недоразбирања меѓу наследниците.

Навремено направен тестамент не е знак на слабост, туку знак на грижа, одговорност, автономија и достоинство. Јасноста околу донесената одлука носи чувство дека важните работи се ставени на место. Понекогаш, токму преку овој чин се отвора и можност за разрешување стари тензии, па дури и за помирување.

Кога одлуките не се навистина наши

Секојдневно носиме одлуки и често веруваме дека тие се целосно наши. Но во одредени животни ситуации, способноста за одлучување може тивко и незабележливо да се наруши.

Одлуките можат да зависат од:

• физичкото здравје,
• психичката стабилност,
• заморот, болката и стресот,
• притисокот од околината,
• потребата да се избегне конфликт.

Кога човек е исцрпен, болен или исплашен, одлуката може да изгледа разумна во моментот, но подоцна да не ја одразува неговата вистинска волја.

Кога телесното здравје може да влијае на расудувањето

Одредени телесни заболувања можат да влијаат на јасноста на размислувањето и критичката проценка, како што се:

• тешки малигни заболувања,
• мозочен удар,
• сериозна срцева, белодробна или бубрежна слабост,
• тешки заболувања на црниот дроб и други состојби.

Овие состојби можат да доведат до:

• забавено или нејасно размислување,
• намалена концентрација и внимание,
• заборавеност,
• поголема подложност на туѓо влијание.

Тоа не значи дека секое болно лице не може да остави тестамент, туку дека телесната болест може да влијае на слободата и јасноста на одлучување.

Психичката состојба е исто толку важна

Психичко заболување не значи автоматски неспособност за оставање тестамент.
Лице со психичко заболување кое е стабилно и во ремисија може да донесе валидна и информирана одлука, а притоа да не му е одземена деловната способност.
Од друга страна, лице во акутна психотична состојба, со нарушен контакт со реалноста, не може – бидејќи одлуката не е слободна ниту свесна.

Што е деменција?

Деменцијата е прогресивно нарушување на когнитивните функции – меморија, ориентација и расудување.
Лице со умерена или тешка деменција не е способно да остави тестамент, бидејќи не може да донесе информирана и слободна одлука.

Кога болеста тивко ја презема контролата

Силна болка, хронична исцрпеност, акутен стрес, депресија или когнитивно опаѓање можат постепено да ја ослабнат волјата, без човек тоа јасно да го забележи. Во такви ситуации, лицето може полесно да се согласи со туѓи предлози или да почувствува дека „нема избор“, иако објективно има.

Заклучок

Навремено направен тестамент е чин на грижа, зрелост и одговорност – кон себе и кон блиските.
Истовремено, важно е да се разликува:

• зрела и слободна одлука, од
• одлука донесена под притисок, болест или туѓо влијание.

Психијатриската проценка не е формалност и не значи одземање на право. Таа служи за заштита на автентичната волја на човекот и за сигурност на сите вклучени.

Текстот е подготвен од д-р Марија Костадиновска, психијатар, со цел информирање и подигнување на свесноста за значењето на менталното здравје при донесување важни животни одлуки.
Доколку постојат нејаснотии или прашања поврзани со вашите размислувања, може да се закаже консултација/преглед, на следниот телефонски број ☎️ 023091484.

За време на празниците вообичаено се случуваат заеднички оброци, ручеци или вечери кои честопати траат подолго од вообичаеното. При такви оброци, лесно е нашиот дигестивен систем да се преоптовари и тоа да влијае не само на варењето, туку и на целокупната благосостојба, сонот, па дури и на расположението.
Одржувањето на баланс во нашиот систем за варење во текот на овој период од годината е клучно за уживање без проблеми.

Што се случува во дигестивниот систем за време на празниците?

За време на празниците, промените кои што влијаат на здравјето на дигестивниот систем се следни:

• Консумирањето пообилни или мрсни оброци , може да го забави празнењето на желудникот и да доведе до лошо варење или надуеност.
• Прекумерната консумација на шеќери и празнични слатки, може да ја наруши цревната флора или да предизвика гасови.
• Алкохолните пијалоци, го стимулираат лачењето желудочна киселина и влијаат на цревната подвижност.
• Промените во распоредот на оброците, нарушениот распоред на спиење или намалена физичка активност, можат да влијаат на функцијата на цревата и нивно редовно празнење.
• Промените во емоционалната состојба, нервозата и стресот, можат да придонесат за појава на симптоми како што се рефлукс или дигестивна непријатност.

Практични совети за здравјето на дигестивниот систем за време на празниците

Еве неколку конкретни препораки кои ќе ви помогнат да се чувствувате подобро:

• Умерени порции: послужете мали порции и уживајте во нив полека. Побавното варење го поттикнува празнењето на желудникот и ја намалува надуеноста.
• Внимавајте на комбинациите на храна: избегнувајте комбинирање на премногу масни протеини, тешки сосови и скроб истовремено. Наизменично комбинирајте со зеленчук подготвен на пареа или свежи салати.
• Изберете мудро: одлучете се за риба, посно месо, сезонски зеленчук и мешунки, кои го поттикнуваат здравото празнење на цревата.
• Избегнувајте да заспиете веднаш по јадење: одржувањето на активности (дури и само кратка прошетка) ја поттикнува подвижноста на цревата.
• Останете добро хидрирани: водата е клучна за оптимално варење и спречување на запек, чаеви од билки исто така можат да помогнат за дигестија (на пример, нане или камилица).
• Намалете ја консумацијата на алкохол: ако пиете алкохолни пијалоци, пијте ги со вода, избегнувајте да ги мешате и количината нека биде умерена. Алкохолот може да го наруши варењето и цревната флора.
• Потрудете се да го задржите вашиот вообичаен распоред за оброци и спиење: нарушувањата во вашата рутина можат да влијаат на вашиот дигестивен систем.
• Одвојте време за релаксација: стресот и вознемиреноста влијаат на варењето и можат да предизвикаат прекумерно производство на киселина или цревни спазми. Одвојте неколку минути за да дишете, да разговарате опуштено и да уживате во моментот.
• Вклучете храна што поддржува здрава цревна флора: природен јогурт, кефир и ферментирана храна (доколку не ви пречат) може да помогнат во одржувањето на рамнотежата на цревата.

Кога треба да се консултирате со специјалист?

Иако повеќето дигестивни непријатности во овој период се благи/лесни и привремени, важно е да бидете свесни за одредени знаци кои укажуваат дека треба да се консултирате со гастроентеролог:

• Честа или силна горушица која не се подобрува со основни лекови и трае повеќе од 2-3 дена.
• Постојана надуеност, гасови или абдоминална болка што го попречува одморот или дневните активности.
• Постојани промени како запек или дијареја кои траат неколку дена без очигледна причина.
• Губење на апетит, повраќање, гастроинтестинално крварење (темна или крвава столица), необјаснето губење на тежина.
• Доколку веќе имате дијагностицирана дигестивна состојба (на пример, рефлукс, воспалителна болест на цревата, синдром на иритабилни црева) и доживувате влошување на вашите симптоми.

Закажете консултација со нашите специјалисти на 02 3091 484

Индивидуалниот пристап во освежување на волуменот давајќи форма на усните, е клучен за природен и сензуален изглед. Хијалуронската киселина од брендот Maili ни го овозможува саканиот ефект без формирање на грутки и минимални шанси за мигрирање на филерот.
Искористете ги Новогодишните акциски цени и закажете термин кај д-р Илина Гаџевска Томулевска супспецијалист по пластична, реконструктивна и естетска хирургија. 02/3091-484

Често пати голем дел од родителите првиот ортопедски преглед го мешаат со ортопедскиот преглед кој се прави во родилиште. Но, тој преглед е општ преглед за состојбата на колковите и локомоторниот систем и не е ехосонографски направен од ортопед.

Во првата година од животот кај бебињата треба да се направат неколку редовни ортопедски прегледи: првиот најдоцна до 6-7 неделна возраст (околу 2 месеци), вториот на околу 6 месечна возраст и третиот по проодување.

Зошто е важен првиот ортопедски преглед и кога треба да се направи?

Ортопедскиот преглед кај специјалист треба да се направи во првите 6-7 недели од раѓањето. Целта е рана дијагностика и третман на можни деформитети.

Затоа клучно е уште при напуштање на родилиштето, родителите да бидат информирани дека треба новороденото да го однесат на ортопед на возраст од околу два месеца.

Од секојдневната пракса, гледаме дека голем дел од бебињата ги носат на ортопедски преглед доцна, по 3-от месец, а некогаш дури и по 7-от месец. Во вакви случаи може да се пропушти точна и навремена дијагноза и ран третман за дисплазијата на колкови кои се неопходни за да се избегнат подоцнежните оперативни корективни интервенции.                                     

Затоа бебињата мора да бидат прегледани ехосонографски веднаш по раѓањето, односно колку порано толку подобро, а најдоцна до 6-та недела.

Во земјите од ЕУ, овој тип на преглед на новороденчињата, е задолжителен и регулиран со закон, така што се спроведува во временска рамка до 6-та недела од животот.

При првиот ортопедски преглед новороденчињата и доенчињата се прегледуваат целосно, односно се прави преглед на општата состојба на локомоторниот систем дали има присуство на одредени деформитети. Се даваат насоки на родителите, на што да внимаваат и како правилно да го вежбат и стимулираат новороденчето, исто така и насоки за витамин Д3 профилкаса која е многу важна за коските.

Освен клинички преглед, се прави и ехосонографски преглед по методата на Рајнхард Граф (Prof. Dr. Reinhard Graf), која е научно докажана и златен стандард кога станува збор за ехосонографски преглед на колковите.

Зошто е важен ехосонографскиот преглед?

Колкот кај новороденчињата и доенчињата во првите месеци од животот е рскавичен и поради тоа ехосонографијата е идеална и безбедна метода за користење.

Ехосонографскиот преглед се прави за рано дијагностицирање на развојните дисплазии на колкот (плитки колкови, исчашени колкови и нестабилни колкови).

Со точна дијаноза и ран третман можеме да ги избегнеме подоцнежните корективни интервенции  и последици.

Раниот ехосонографски преглед е неопходен за навремено дијагностицирање!